Αρχική / Πολιτισμός / Ιστορία / Το αμφιλεγόμενο πείραμα φυλάκισης του πανεπιστημίου Stanford

Το αμφιλεγόμενο πείραμα φυλάκισης του πανεπιστημίου Stanford

Μαρίνα Παπαρίζου

Μαρίνα Παπαρίζου

Η Μαρίνα Παπαρίζου γεννήθηκε στην Αθήνα όπου και μεγάλωσε.
Είναι απόφοιτη της ΑΣΟΕΕ, ενώ έχει παρακολουθήσει σεμινάρια δημοσιογραφίας και blogging.
Μαρίνα Παπαρίζου

Το αμφιλεγόμενο πείραμα φυλάκισης του πανεπιστημίου Stanford

Ο Dr. Phillip Zimbardo ήταν καθηγητής ψυχολογίας στο πανεπιστήμιο του Stanford και από 14 έως 20 Αυγούστου 1971, χρηματοδοτούμενος από το Γραφείο Ναυτικών Ερευνών, διοργάνωσε το εν λόγω πείραμα.

Η μελέτη περιλάμβανε την επιλογή 24 εθελοντών φοιτητών που αφού πέρασαν από διάφορα ψυχολογικά τέστ και κρίθηκαν πνευματικά υγιείς, χωρίστηκαν σε 2 ομάδες των 12 ατόμων. Η πρώτη ομάδα θα έπαιζε το ρόλο των φυλακισμένων και η δεύτερη το ρόλο των δεσμοφυλάκων.

Το πείραμα έλαβε χώρα στο υπόγειο της σχολής που είχε διαμορφωθεί κατάλληλα για αυτό το λόγο. Σκοπός ήταν να μελετηθούν οι αντιδράσεις δεσμοφυλάκων και φυλακισμένων με βάση τους ρόλους που τους είχαν ανατεθεί.

Ευθύς αμέσως οι »δεσμοφύλακες» υιοθέτησαν αυταρχικές συμπεριφορές και προέβησαν στον ψυχολογικό βασανισμό των »κρατουμένων». Από την άλλοι μερικοί από τους »κρατούμενους» δέχτηκαν παθητικά αυτές τις καταχρήσεις εις βάρος τους, ενώ άλλοι προέβησαν σε βασανισμούς συγκρατουμένων τους κατ εντολή των »δεσμοφυλάκων». Να σημειωθεί ότι όλοι οι συμμετέχοντες γνώριζαν ότι λάμβαναν μέρος σε πείραμα.

Τα συμπεράσματα απέδειξαν ότι η απονομή εξουσίας σε έναν άνθρωπο μπορεί να φέρει στην επιφάνεια σαδιστικές τάσεις, ενώ η στέρηση της ελευθερίας και η ταπείνωση μπορούν να μετατρέψουν τον άνθρωποσε απόλυτα ελεγχόμενο υποκείμενο. Όλοι οι συμμετέχοντες ταυτίστηκαν απόλυτα με τους ρόλους που τους είχε ανατεθεί με αποτέλεσμα το πείραμα να διακοπεί μόλις 6 ημέρες αφότου είχε ξεκινήσει.

Στις σύγχρονη εποχή του Γκουαντάναμο, το Πείραμα του Στάνφορντ αποκτά πάλι επικαιρότητα και δείχνει ότι η συστηματική κακοποίηση, η άρνηση και καταστρατήγηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν είναι ποτέ πολύ μακριά, σε κάθε φυλακή. Το πείραμα έθεσε βάσεις για πολλές παρόμοιες μελέτες, αλλά αυτά είχαν πολύ αυστηρότερους ελέγχους εφαρμογής.

Ο Zimbardo κλήθηκε να καταθέσει τα ευρήματά του ενώπιον της αμερικάνικης κοινοβουλευτικής επιτροπής για τη δικαστική εξουσία και οι μέθοδοι καθώς και τα αποτελέσματα του πειράματος παραμένουν αμφιλεγόμενα έως σήμερα

Το πείραμα του Milgram για την υπακοή

Το πρωτοποριακό και συγχρόνως αμφισβητούμενο πείραμα του Milgram  μελέτησε συστηματικά μια πλευρά της υπακοής  με αφορμή τις φρικαλεότητες της ναζιστικής εποχής .

Για τις ανάγκες του πειράματος ο Milgram δημοσίευσε μια αγγελία σε εφημερίδες ζητώντας την εθελοντική συμμετοχή αμερικανών ανδρών  σε μια μελέτη για τη μάθηση και τη μνήμη έναντι μικρής αμοιβής. Στο πείραμα συμμετείχαν κάθε φορά δύο άτομα, τα οποία μετά από εικονική κλήρωση αναλάμβαναν είτε το ρόλο του μαθητή είτε το ρόλο του δασκάλου.

Στην πραγματικότητα ο μαθητής ήταν ο συνεργός του ερευνητή και ο δάσκαλος ο πραγματικός συμμετέχων που είχε ως έργο του να υποβάλλει σε ηλεκτροσόκ τον μαθητή, η ένταση του οποίου ήταν αυξανόμενη κάθε φορά που ο μαθητής έκανε λάθος στην απομνημόνευση λέξεων.

Στην αρχή της διαδικασίας ο ερευνητής έδενε τον μαθητή σε ένα κάθισμα, ο οποίος του εκμυστηρευόταν ότι έχει πρόβλημα με την καρδιά του πράγμα που άκουγε, υποτίθεται κατά λάθος, ο δάσκαλος και εν συνεχεία αυτός μεταφερόταν σε μια διπλανή αίθουσα όπου είχε τοποθετηθεί η γεννήτρια του ηλεκτροσόκ

Μετά από ένα δοκιμαστικό ηλεκτροσόκ στον ίδιο το δάσκαλο, έντασης 45V, ξεκινούσε το πείραμα και η διαδικασία συνεχιζόταν μέχρι ο δάσκαλος να αρνηθεί τη χορήγηση μεγαλύτερης έντασης ηλεκτροσόκ, οπότε και το πείραμα τελείωνε και σημειώνονταν το επίπεδο έντασης . Στην πραγματικότητα όμως, η συσκευή δεν παρείχε ηλεκτρικά σοκ και οι αντιδράσεις του μαθητή στα ηλεκτροσόκ ήταν προκαθορισμένες  (Κοκκινάκη, 2006: 160-163).

Τα αποτελέσματα έδειξαν ότι με τη διαταγή του ερευνητή όλοι οι συμμετέχοντες έφτασαν τα 300 V και το 65% μέχρι το δυνατότερο σοκ που υπήρχε στη γεννήτρια, αποτέλεσμα πολύ διαφορετικό από τις προβλέψεις . Χαρακτηριστικές συμπεριφορές των συμμετεχόντων ήταν η μεγάλη ένταση όταν έκαναν τα πιο δυνατά σοκ με εμφάνιση ιδρώτα, αναστεναγμούς, νευρικό γέλιο και χαμόγελο (Milgram,1963: 371-378).

Τα αποτελέσματα που εξήγαγε ο Milgram δημιούργησαν αναστάτωση στο χώρο της Κοινωνικής Ψυχολογίας  και προς διασαφήνισης των αποριών που προκλήθηκαν επανέλαβε το αρχικό του πείραμα με παραλλαγές  ως προς τις μεταβλητές που επηρεάζουν την υπακοή στην εξουσία (Milgram, 1965:57-65)

 

Σχολιάστε

Σχόλια

Δείτε επίσης

O Αλ Καπόνε και η σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου

O Αλ Καπόνε και η σφαγή του Αγίου Βαλεντίνου

Inline
Inline