Αρχική / Πολιτισμός / Πολιτιστικά / ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα 7 θαύματα της αρχαιότητας – Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα 7 θαύματα της αρχαιότητας – Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα 7 θαύματα της αρχαιότητας - Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία
Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία
Το 776 π.Χ., όταν ξεκίνησε η διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων στην αρχαία Ολυμπία, υπήρχε ένας μικρός, απλός ναός του Δία κοντά στο χώρο διεξαγωγής των αγώνων, οι οποίοι ήταν αφιερωμένοι στον πατέρα των θεών και των ανθρώπων.

Σχεδόν τρεις αιώνες αργότερα, μετά την πανελλαδική αποδοχή τους ως ιερό δρώμενο, για την τέλεση του οποίου απαιτούνταν ειρήνη σε όλες τις πόλεις που συμμετείχαν, καθώς και την ασφάλεια των αθλητών τους κατά το ταξίδι τους στην Ολυμπία, οι Ηλείοι αποφάσισαν την κατασκευή ενός μεγαλύτερου ναού, αντάξιου της φήμης και της σπουδαιότητας των αγώνων. Έτσι, γύρω στο 450 π.Χ. ο μικρός ναός αντικαταστάθηκε από ένα πολύ μεγαλύτερο, έργο του Ηλείου Λίβωνα, με πλούσια εξωτερική διακόσμηση, στα αετώματα του οποίου υπήρχαν αναπαραστάσεις των δώδεκα άθλων του Ηρακλή, του ημίθεου που είχε ιδρύσει τους αγώνες.

Ωστόσο, το πιο φημισμένο έργο τέχνης, το σημαντικότερο από τα Επτά Θαύματα για τους Έλληνες, βρισκόταν μέσα στο ναό. Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δια. έργο του διάσημου Φειδία, ήταν αυτό που προκαλούσε δέος στον επισκέπτη του ναού. Δεν είναι εξακριβωμένο πότε ακριβώς άρχισε η κατασκευή του αγάλματος. αλλά σίγουρα δεν είναι πριν το 432 π.Χ.. όταν ο Φειδίας κατηγορήθηκε ότι είχε καταχραστεί σημαντικές ποσότητες χρυσού από αυτόν που προοριζόταν για την κατασκευή του αγάλματος της Αθηνάς, στον Παρθενώνα. Μετά από αυτό, ο Φειδίας κατέφυγε στην Ηλεία, όπου έμεινε μέχρι το τέλος της ζωής του και δημιούργησε το σπουδαιότερο από τα έργα του.

Αρχικά, ο Φειδίας κατασκεύασε έναν ξύλινο σκελετό επάνω στο οποίο θα τοποθετούσε τα τμήματα του αγάλματος, τα οποία έφτιαχνε σε ένα εργαστήριο, δίπλα στο ναό.

Χρυσό, ελεφαντόδοντο και άλλα πολύτιμα μέταλλα ήταν το υλικό που επεξεργαζόταν ο διάσημος αγαλματοποιός και στη συνέχεια έδενε τα κομμάτια στον ξύλινο σκελετό. Το αποτέλεσμα ήταν μια καθιστή απεικόνιση του Δία, ύψους δώδεκα μέτρων, που όπως αναφέρουν οι αρχαίες πηγές αρκούσε «να δεις μια μόνο φορά το ομοίωμα, για να μην αισθανθείς ποτέ πια δυστυχισμένος»

Το πρόσωπο του Δία και τα γυμνά μέρη του σώματός του ήταν κατασκευασμένα από ελεφαντόδοντο, τα μαλλιά, τα γένια, ο μανδύας και τα σανδάλια του ήταν από χρυσάφι. Στο κεφάλι φορούσε ένα στεφάνι ελιάς, παρόμοιο με αυτό που κέρδιζαν οι ολυμπιονίκες, φτιαγμένο από ασήμι.

Στο δεξί χέρι του κρατούσε τη θεά Νίκη η οποία ήταν φτιαγμένη από ελεφαντόδοντο, ενώ στο αριστερό χέρι του κρατούσε μια ράβδο, η οποία ήταν φτιαγμένη από όλα τα τότε γνωστά μέταλλα και στην κορυφή της υπήρχε ένας αετός ένα από τα σύμβολα του θεού.

Ο Δίας καθόταν σε θρόνο, ο οποίος είχε κατασκευαστεί από έβενο, χαλκό, χρυσό, ελεφαντόδοντο και πολύτιμες πέτρες. Οι καλλιτέχνες Πάναιμος και Κολώτης, βοηθοί του Φειδία, ήταν εκείνοι που φιλοτέχνησαν τα εξαίσια σκαλίσματα του θρόνου, τα οποία αναπαριστούσαν σκηνές από τους άθλους του Ηρακλή, από τους αγώνες των Αμαζόνων και από τη μάχη Κενταύρων και Λαπιθών.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα 7 θαύματα της αρχαιότητας - Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία

Όσον αφορά στο μέγεθος του αγάλματος, ο Στράβωνος θεωρούσε ότι ήταν υπερβολικό σε σχέση με αυτό του ναού. Υπογράμμισε μάλιστα ότι αν και καθιστός το κεφάλι του σχεδόν ακουμπούσε στην οροφή, ώστε σου έδινε την εντύπωση ότι αν σηκωνόταν θα ξεσκέπαζε το ναό. Δεν είχαν όμως όλοι οι αρχαίοι την ίδια άποψη. Αρκετοί υποστήριζαν ότι το άγαλμα αποτελούσε την ανώτερη έκφραση της ιδιοφυΐας του Φειδία.

Δεδομένου ότι γύρω από το ναό υπήρχαν δέντρα, το ύψος των οποίων έφθανε ή ακόμη και ξεπερνούσε αυτό του ναού, τότε ένα όρθιο άγαλμα του θεού μάλλον θα έδειχνε μικρό συγκριτικά με αυτά. Έτσι, η καθιστά στάση που υπονοούσε ένα πολύ μεγαλύτερο ύψος από οτιδήποτε βρισκόταν γύρω από το ναό, ενέτεινε το μεγαλείο του θεού.

Ένα άλλο στοιχείο που καταδεικνύει την ιδιοφυΐα του Φειδία ήταν η έκφραση στο πρόσωπο του θεού. Δεν επέλεξε να αποτυπώσει κάποιο από τα σκυθρωπά ή άγρια πρόσωπα του θεού (ερίγδουπος, υψιβρεμέτης, νεφεληγερέτης, κελαινεφής, τερπικέραυνος) αλλά ένα ήπιο, καταδεκτικό και ευπροσήγορο ύφος, το οποίο παρέπεμπε στο Μειλίχιο Δία. Έτσι, ο αγαλματοποιός κατάφερε να αναπαραστήσει ένα θεό που ήταν μεν αυστηρός κριτής, προσεγγίσιμος δε από τους ανθρώπους.

Αρκούσε να δεις μία μόνο φορά το ομοίωμα για να μην αισθανθείς ποτέ πια δυστυχισμένος

Εντυπωσιασμένος από το άγαλμα, ο Ρωμαίος αυτοκράτορας Καλιγούλας θέλησε να το μεταφέρει στη Ρώμη, τον Ιο αιώνα π.Χ.. Η προσπάθειά του όμως απέτυχε, όταν βούλιαξε το καράβι που ήταν προορισμένο να κάνει τη μεταφορά. Αυτό το «θεϊκό σημάδι» απέτρεψε κάθε άλλη σκέψη του αυτοκράτορα να φύγει ο Δίας από τη θέση του.

ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Τα 7 θαύματα της αρχαιότητας - Το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία

Ωστόσο, γύρω στο 392 μ.Χ., λίγο πριν ο Θεοδόσιος κλείσει το ναό και σταματήσει τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων θεωρώντας τους ως ειδωλολατρική τελετή, το χρυσελεφάντινο άγαλμα του Δία μεταφέρθηκε στην Κωνσταντινούπολη από κάποιους εύπορους Έλληνες. Εκεί παρέμεινε μέχρι το 462 όπου και καταστράφηκε από πυρκαγιά.

Οι αρχαιολογικές ανασκαφές στην Ολυμπία ξεκίνησαν το 1929 από μια γαλλική αποστολή. Τότε εντοπίστηκαν το θεμέλια του ναού, και τμήματα των αετωμάτων του, τα οποία σήμερα βρίσκονται στο Λούβρο. Οι γερμανικές ανασκαφές του 1875 έφεραν στο φως περισσότερα τμήματα των αετωμάτων, και εντόπισαν τη θέση όπου βρισκόταν μια δεξαμενή λαδιού. Το λάδι αυτής της δεξαμενής το χρησιμοποιούσαν οι αρχαίοι για να αλείφουν τα τμήματα του αγάλματος που ήταν από ελεφαντόδοντο.

Το 1950, κατά τις ανασκαφές σε έναν πρώιμο χριστιανικό ναό, ήρθαν στο φως τα θεμέλια ενός ενδιαφέροντος κτίσματος. Επρόκειτο για το εργαστήριο του Φειδία. Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν εργαλεία γλυπτικής, ένα λάκκο που χρησιμοποιείτο για το λιώσιμο του χαλκού, πήλινα εκμαγεία και γύψο, καθώς και ένα κομμάτι χαυλιόδοντα ελέφαντα. Σε αρκετά από τα πήλινα εκμαγεία, τα οποία θα πρέπει να χρησιμοποιούντο για την κατασκευή των χρυσών τμημάτων του αγάλματος, υπήρχαν αριθμοί που υποδείκνυαν τη θέση των τμημάτων στον ξύλινο σκελετό. Αυτά τα τελευταία ευρήματα είναι και τα μοναδικά χειροπιαστά ίχνη ενός λαμπρού μνημείου, την ακριβή εικόνα του οποίου δεν θα γνωρίσουμε ποτέ.

www.lostatlantis.gr

Σχολιάστε

Σχόλια

Δείτε επίσης

Μιλούσαν ελληνικά οι αρχαίοι Πολυνήσιοι; Δείτε 1100 Αρχαίες Ελληνικές Λέξεις στις Γλώσσες των Νησιών του Ειρηνικού

Inline
Inline